Meer dan cijfers: waarom de loontransparantiewet niet volstaat

Alle pogingen tot eerlijkere en transparantere verloning ten spijt: de kern van de loonkloof zit in wat we vooral niet meten. Zolang we onzichtbare arbeid op de werkvloer systematisch negeren, is de vrouwenstrijd nog niet gestreden.

De nieuwe loontransparantiewet komt eraan. Een mooie poging tot gelijk loon voor gelijk werk om zo de loonkloof in Europa te dichten. België doet het zo slecht nog niet, met een loonkloof van 0,7% tegenover het Europese gemiddelde van 11% volgens Eurostat. De verleiding is groot om te denken dat er geen vuiltje aan de lucht is. Geen Internationale Vrouwendag meer nodig, inclusie ligt binnen handbereik. Toch?

Helaas, we hebben nog andere katjes te geselen als we een echte inclusieve arbeidsmarkt willen. De echte ongelijkheid zit verscholen in de onzichtbare en onbetaalde arbeid op de werkvloer.

Geen verloning voor onzichtbaar werk

Dat onzichtbare werk zijn taken die zelden in een functieomschrijving staan en nooit leiden tot een bonus, maar die wel bijdragen aan een efficiënte en motiverende werkomgeving. Denk aan een afscheidslunch organiseren voor die ene collega die afzwaait of een nieuwe collega informeel wegwijs maken op hun eerste dag. Net die inspanningen maken een groot verschil in verbondenheid, vertrouwen en welzijn op het werk.

En raad eens op wiens schouders die taken disproportioneel vaak terechtkomen? Juist ja, de vrouwen op de werkvloer.

And for the lady, perhaps a non-promotable task?

Vrouwen die onzichtbare taken uitvoeren, ontvangen daarvoor geen extra verloning en kunnen minder tijd spenderen aan werk dat wel tot promoties leidt. In academisch onderzoek worden die aangeduid als “non/low promotable tasks”¹. Er wordt daarbij nog steeds beduidend vaker aan vrouwen gevraagd om deze taken op zich te nemen.

De vrouwen die zich focussen op meetbare prestaties, riskeren sneller als oncollegiaal te worden bestempeld. Terwijl mannen vaker het label ‘ambitieus’ of ‘go-getter’ in ontvangst mogen nemen. Ziehier het gender discount effect in volle glorie: vrouwen moeten harder werken om dezelfde erkenning te krijgen.

Uit motivatieonderzoek van Bright Plus blijkt jaar na jaar dat vrouwen vaker aangeven dan mannen dat hun werk een negatieve impact heeft op hun mentale gezondheid. Daar is geen eenduidige verklaring voor, maar sta ons toe te zeggen dat – naast de extra zorgtaken thuis die nog steeds vaker door vrouwen worden opgenomen en bredere maatschappelijke structuren en verwachtingen – de extra druk van onzichtbare arbeid op de werkvloer ongetwijfeld een rol speelt.

Loontransparantie is het startschot

Onze definitie van werk is onvolledig en daar loopt het fout. De manier waarop we prestaties belonen houdt geen rekening met die onzichtbare taken. Bedrijfsleiders en HR-werknemers die zich daar niet van bewust zijn, staan nog ver van een fair loonbeleid, met of zonder loontransparantiewetgeving.

Loontransparantie is niet de finish, maar het startschot. Het dwingt ons te reflecteren over loonbeleid en wat we als eerlijk bestempelen. Maar zolang de verloningscriteria geen oog hebben voor onzichtbare arbeid, is het een illusie dat het de loonkloof doet verdwijnen. Laat ons dus een bredere discussie voeren over hoe we werk naar waarde willen inschatten in plaats van te blijven hangen in het cijfermatige.

¹ Babcock, L., Recalde, M. P., Vesterlund, L., & Weingart, L. (2017). Gender Differences in Accepting and Receiving Requests for Tasks with Low Promotability. American Economic Review, 107(3), 714–747. https://doi.org/10.1257/aer.20141734

Linda CappelleKatleen De Stobbeleir